Kevin Warsh và kỷ nguyên mới của Fed: Chính sách tiền tệ toàn cầu sẽ thay đổi ra sao, vàng và kim loại quý đứng trước điều gì?

Việc ông Kevin Warsh chính thức tiếp quản vị trí Chủ tịch của Federal Reserve đã mở ra một trong những giai đoạn được theo dõi sát nhất của kinh tế toàn cầu trong nhiều năm trở lại đây. Sau thời kỳ của Jerome Powell, người gắn với cuộc chiến chống lạm phát quyết liệt nhất kể từ đầu thập niên 1980, giới tài chính quốc tế đang cố gắng giải mã xem Fed dưới thời Warsh sẽ đi theo hướng nào và tác động của nó sẽ lan rộng ra sao đối với đồng USD, lãi suất, hàng hóa và đặc biệt là thị trường kim loại quý.

Sự xuất hiện của Warsh không đơn thuần là thay đổi nhân sự. Nó diễn ra đúng vào thời điểm kinh tế thế giới bước vào giai đoạn nhạy cảm. Mỹ vẫn đối mặt với áp lực lạm phát dai dẳng, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục làm biến động giá năng lượng, trong khi hệ thống thương mại toàn cầu bị tác động bởi các chính sách thuế quan mới của Washington. Các nền kinh tế lớn từ châu Âu đến châu Á đều đang phải cân bằng giữa tăng trưởng chậm lại và nguy cơ giá cả tăng trở lại.

Điều khiến giới đầu tư đặc biệt chú ý là Warsh từng được xem là một “diều hâu lạm phát”, nhưng trong quá trình được đề cử và xác nhận, ông lại phát đi tín hiệu mềm dẻo hơn đối với lãi suất. Điều này tạo ra một câu hỏi lớn: Fed dưới thời Warsh sẽ tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất cao để kiểm soát lạm phát, hay sẽ chuyển sang hỗ trợ tăng trưởng trong bối cảnh áp lực chính trị từ Nhà Trắng ngày càng lớn?

Trong nhiều năm qua, thị trường tài chính toàn cầu gần như vận động quanh từng tín hiệu của Fed. Khi Fed nâng lãi suất, dòng tiền toàn cầu dịch chuyển mạnh về Mỹ, đồng USD tăng giá và hàng hóa chịu áp lực. Khi Fed nới lỏng, dòng tiền lại chảy sang cổ phiếu, vàng và các tài sản rủi ro. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào trong tư duy điều hành của Fed cũng có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền lên toàn bộ hệ thống tài chính thế giới.

Các chuyên gia cho rằng Warsh bước vào ghế nóng trong hoàn cảnh phức tạp hơn nhiều so với thời Powell bắt đầu nhiệm kỳ. Khi Powell lên nắm quyền năm 2018, lạm phát Mỹ còn khá thấp và kinh tế thế giới tương đối ổn định. Còn hiện nay, Fed phải xử lý đồng thời ba sức ép: lạm phát chưa thực sự biến mất, nợ công Mỹ tăng mạnh và niềm tin vào tính độc lập của Fed đang bị đặt dấu hỏi.

Một trong những tín hiệu chính sách đáng chú ý nhất từ Warsh là quan điểm về bảng cân đối kế toán của Fed. Sau đại dịch, Fed đã mở rộng bảng cân đối lên hàng nghìn tỷ USD thông qua các chương trình mua trái phiếu quy mô lớn. Warsh được cho là muốn thu hẹp vai trò can thiệp quá sâu của Fed vào thị trường tài chính và giảm dần lượng tài sản mà ngân hàng trung ương đang nắm giữ.

Nếu điều này diễn ra quyết liệt, thị trường trái phiếu toàn cầu có thể chịu tác động mạnh. Lợi suất trái phiếu Mỹ có khả năng duy trì ở mức cao lâu hơn, kéo theo chi phí vay vốn trên toàn cầu tăng lên. Đối với các nền kinh tế mới nổi, đây là rủi ro rất lớn vì đồng USD mạnh thường tạo áp lực lên tỷ giá, nợ nước ngoài và dòng vốn đầu tư.

Tuy nhiên, điều khiến thị trường khó đoán nhất là Warsh cũng chịu áp lực từ chính quyền Mỹ trong việc hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tổng thống Donald Trump nhiều lần công khai yêu cầu Fed giảm lãi suất để thúc đẩy nền kinh tế và hỗ trợ thị trường chứng khoán. Việc lễ tuyên thệ của Warsh được tổ chức tại Nhà Trắng thay vì theo truyền thống tại Fed đã làm dấy lên nhiều tranh luận về mức độ độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.

Nhiều nhà kinh tế lo ngại rằng nếu Fed bị xem là chịu ảnh hưởng chính trị, niềm tin của thị trường đối với đồng USD và trái phiếu Mỹ có thể bị ảnh hưởng trong dài hạn. Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng với vàng và kim loại quý, bởi lịch sử cho thấy mỗi khi niềm tin vào chính sách tiền tệ Mỹ suy giảm, dòng tiền phòng thủ thường tìm đến vàng.

Giới phân tích hiện chia thành hai nhóm lớn khi đánh giá tương lai chính sách dưới thời Warsh.

Nhóm thứ nhất cho rằng Warsh sẽ vẫn ưu tiên kiểm soát lạm phát. Theo họ, Fed hiểu rõ rằng nếu nới lỏng quá sớm, Mỹ có thể rơi vào vòng xoáy lạm phát mới, đặc biệt trong bối cảnh giá dầu và chi phí nhập khẩu đang tăng. Nếu kịch bản này xảy ra, lãi suất Mỹ sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn kỳ vọng của thị trường.

Điều này có thể khiến vàng chịu áp lực điều chỉnh trong ngắn hạn vì vàng thường không hấp dẫn khi lợi suất trái phiếu tăng. Đồng USD mạnh hơn cũng làm giá vàng trở nên đắt đỏ với nhà đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, nhóm chuyên gia thứ hai lại cho rằng Warsh sẽ linh hoạt hơn Powell. Họ cho rằng Fed hiện không còn dư địa để tiếp tục siết chặt mạnh tay vì nền kinh tế Mỹ đã bắt đầu xuất hiện dấu hiệu giảm tốc ở nhiều lĩnh vực. Trong trường hợp Fed chuyển sang cắt giảm lãi suất hoặc phát tín hiệu mềm mỏng hơn, vàng và bạc có thể bước vào chu kỳ tăng mới.

Đáng chú ý, nhiều tổ chức tài chính quốc tế hiện không còn nhìn vàng chỉ như một tài sản trú ẩn truyền thống mà xem đây là công cụ phòng vệ trước rủi ro địa chính trị và mất giá tiền tệ. Trong vài năm gần đây, ngân hàng trung ương các nước liên tục mua vàng với quy mô lớn nhất nhiều thập kỷ. Xu hướng này được dự báo sẽ chưa dừng lại dưới thời Warsh.

Một số chuyên gia từ Phố Wall nhận định rằng thị trường vàng hiện không còn phụ thuộc hoàn toàn vào lãi suất như trước. Yếu tố địa chính trị, cạnh tranh chiến lược Mỹ – Trung, căng thẳng năng lượng và xu hướng phi USD hóa đang đóng vai trò ngày càng lớn.

Đây là lý do nhiều tổ chức vẫn duy trì dự báo giá vàng ở vùng rất cao dù Fed chưa thực sự bước vào chu kỳ giảm lãi suất mạnh. Thậm chí có ý kiến cho rằng nếu Fed mất kiểm soát lạm phát hoặc buộc phải quay lại nới lỏng tiền tệ quy mô lớn trong tương lai, vàng có thể bước vào một siêu chu kỳ mới.

Đối với bạc, tác động còn phức tạp hơn. Bạc vừa là kim loại quý vừa là kim loại công nghiệp. Nếu Warsh thúc đẩy môi trường lãi suất thấp hơn để hỗ trợ tăng trưởng, nhu cầu công nghiệp toàn cầu có thể phục hồi mạnh, kéo theo nhu cầu bạc tăng lên trong các ngành năng lượng mặt trời, điện tử và xe điện.

Trong khi đó, bạch kim và palladium cũng đang được theo dõi sát vì thị trường ô tô toàn cầu có thể biến động mạnh theo chính sách tiền tệ Mỹ. Lãi suất cao kéo dài sẽ làm nhu cầu tiêu dùng suy yếu, ảnh hưởng trực tiếp tới ngành xe hơi và nhu cầu kim loại công nghiệp quý.

Một yếu tố khác đang được giới đầu tư đặc biệt quan tâm là mối quan hệ giữa Fed dưới thời Warsh và thị trường dầu mỏ. Các cuộc xung đột địa chính trị gần đây đã khiến giá năng lượng biến động mạnh, tạo thêm áp lực lên lạm phát toàn cầu. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao, Fed sẽ rơi vào tình thế khó khăn: tăng lãi suất để chống lạm phát hay giữ ổn định tăng trưởng kinh tế.

Nhiều chuyên gia cho rằng đây sẽ là bài kiểm tra lớn nhất đối với Warsh trong năm đầu tiên cầm quyền. Nếu Fed phản ứng quá mạnh, nguy cơ suy thoái có thể gia tăng. Nếu phản ứng quá yếu, lạm phát có thể bùng phát trở lại.

Chính vì vậy, thị trường vàng hiện phản ứng không chỉ với quyết định lãi suất mà còn với từng phát biểu của Fed về triển vọng kinh tế và địa chính trị.

Một xu hướng đáng chú ý khác là sự thay đổi trong hành vi của các ngân hàng trung ương. Những năm gần đây, nhiều quốc gia đã giảm tỷ trọng dự trữ bằng USD và tăng nắm giữ vàng. Điều này phản ánh sự dịch chuyển chiến lược trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Nếu Fed dưới thời Warsh tiếp tục đối mặt với tranh cãi về tính độc lập hoặc chính sách quá thiên về hỗ trợ tăng trưởng, xu hướng tích trữ vàng của các ngân hàng trung ương có thể còn mạnh hơn nữa.

Các chuyên gia tại nhiều quỹ đầu tư lớn cho rằng thế giới đang bước vào thời kỳ mà vàng không còn chỉ là tài sản chống lạm phát, mà còn là tài sản phòng thủ trước rủi ro hệ thống. Điều này khiến nhu cầu dài hạn với vàng tiếp tục được hỗ trợ bất chấp các đợt điều chỉnh ngắn hạn.

Trong khi đó, thị trường chứng khoán toàn cầu cũng sẽ chịu ảnh hưởng mạnh từ định hướng của Fed mới. Nếu Warsh phát tín hiệu ôn hòa hơn, dòng tiền có thể quay lại mạnh với tài sản rủi ro. Nhưng nếu Fed giữ lập trường cứng rắn, thị trường tài chính có thể tiếp tục biến động mạnh trong nửa cuối năm.

Các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam cũng sẽ chịu tác động đáng kể. Đồng USD mạnh lên thường tạo áp lực lên tỷ giá và chi phí nhập khẩu. Giá vàng trong nước vì vậy cũng có thể tiếp tục biến động mạnh theo diễn biến quốc tế.

Ngoài ra, giá kim loại công nghiệp như đồng, nhôm hay nickel cũng phụ thuộc lớn vào triển vọng kinh tế Mỹ và Trung Quốc. Nếu Fed duy trì lãi suất cao quá lâu, nhu cầu công nghiệp toàn cầu có thể chậm lại, kéo giá kim loại cơ bản suy yếu. Ngược lại, nếu chính sách tiền tệ nới lỏng hơn, nhóm kim loại phục vụ chuyển đổi năng lượng có thể được hưởng lợi lớn.

Nhiều nhà phân tích cho rằng Warsh có thể tạo ra một giai đoạn “Fed thực dụng”, nơi ngân hàng trung ương Mỹ sẽ linh hoạt hơn thay vì cứng nhắc theo một khuôn mẫu chính sách cố định. Điều này đồng nghĩa thị trường sẽ nhạy cảm hơn nhiều với dữ liệu kinh tế và phát biểu của Fed.

Đối với vàng, môi trường biến động và bất định thường là chất xúc tác quan trọng nhất. Ngay cả khi lãi suất chưa giảm mạnh, chỉ cần niềm tin vào khả năng kiểm soát lạm phát của Fed suy yếu hoặc căng thẳng địa chính trị leo thang, giá vàng vẫn có thể tăng mạnh.

Nhiều tổ chức đầu tư hiện cho rằng vùng giá cao của vàng trong những năm gần đây chưa phải là đỉnh cuối cùng. Họ tin rằng thế giới đang bước vào một giai đoạn tái cấu trúc tài chính và địa chính trị sâu rộng, nơi vai trò của vàng sẽ được định nghĩa lại.

Fed dưới thời Kevin Warsh vì vậy không chỉ là câu chuyện của nước Mỹ. Đây có thể là giai đoạn định hình lại dòng tiền toàn cầu, cán cân tài chính quốc tế và xu hướng của thị trường hàng hóa trong nhiều năm tới.

Điều thị trường đang chờ đợi lúc này không chỉ là Fed có giảm hay tăng lãi suất, mà là Warsh sẽ xây dựng một Fed như thế nào: một Fed tiếp tục đặt ưu tiên tuyệt đối vào chống lạm phát, hay một Fed linh hoạt hơn để hỗ trợ tăng trưởng và thích ứng với một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.

Dù theo hướng nào, có một điều gần như chắc chắn: dưới thời thống đốc Fed mới, biến động của thị trường tài chính và kim loại quý sẽ còn rất lớn, và vàng nhiều khả năng vẫn sẽ là tâm điểm của mọi cuộc tranh luận toàn cầu về tiền tệ, niềm tin và rủi ro.