Đợt bán tháo tiếp tục: vàng và bạc đối mặt với bài toán thanh khoản, đòn bẩy và đồng đô mạnh

Thị trường vàng và bạc vừa trải qua một đợt bán tháo dữ dội, nối dài diễn biến biến động đã khiến cả hai kim loại từ trạng thái bùng nổ chuyển sang điều chỉnh mạnh trong chỉ vài phiên. Đợt sụt giảm không phải là một sự kiện đơn lẻ mà là hệ quả của nhiều yếu tố hội tụ: lực chốt lời sau kỷ lục giá, tháo vị thế của các quỹ và nhà đầu tư nhỏ lẻ dùng đòn bẩy, cùng với một đồng đô la Mỹ mạnh lên tạo áp lực lên tài sản định giá bằng USD. Những cơn sóng rút vốn và thanh lý vị thế đã đẩy giá sụt sâu, đặc biệt là ở thị trường bạc vốn có quy mô nhỏ hơn và tính thanh khoản thấp hơn so với vàng.

Một trong những mấu chốt khiến bán tháo lan nhanh là cấu trúc vị thế trong thị trường: sau đợt tăng giá mạnh trước đó, nhiều nhà đầu tư đã nắm giữ vị thế dài có sử dụng đòn bẩy lớn. Khi giá đảo chiều, các lệnh cắt lỗ và margin call buộc phải thoái vốn theo cơ chế tự động, tạo ra vòng xoáy bán tháo nhanh và sâu. Bạc, vốn đã tăng mạnh hơn vàng trong giai đoạn trước nhờ yếu tố đầu cơ và nhu cầu công nghiệp, vì vậy dễ bị “bốc hơi” giá hơn khi thị trường đảo chiều. Một số báo cáo thị trường ghi nhận các phiên sụt giảm một chữ số tính theo tỷ lệ phần trăm trong một ngày, phản ánh mức độ thua lỗ tập trung và tốc độ rút vốn lớn.

Sự mạnh lên của đồng đô la là nhân tố nền tảng khác tác động trực tiếp đến áp lực bán. Khi đồng bạc xanh tăng giá, các tài sản định giá bằng USD trở nên đắt hơn với người mua giữ ngoại tệ khác, làm giảm nhu cầu mua vào. Diễn biến đồng đô la trong tuần qua bị chi phối bởi các yếu tố chính trị và thông tin liên quan tới chính sách tiền tệ, mà trong đó quyết định nhân sự ở vị trí chủ chốt của ngân hàng trung ương Hoa Kỳ đóng một vai trò tâm lý lớn. Thông tin về một ứng viên được xem là ôn hòa hơn cho vị trí lãnh đạo ngân hàng trung ương đã làm dịu kỳ vọng về nới lỏng tiền tệ nhanh chóng, từ đó góp phần củng cố đồng đô la và làm suy giảm sức hút của vàng như một tài sản trú ẩn lạm phát.

Về mặt kỹ thuật, sau chuỗi tăng mạnh và việc thiết lập các mức giá cao kỷ lục, biểu đồ giá đã ghi nhận các ngưỡng hỗ trợ quan trọng bị phá vỡ. Một số nhà phân tích kỹ thuật ghi nhận rằng vàng đã xuyên thủng các đường trung bình ngắn hạn và các cấu trúc xu hướng đã chuyển từ tăng sang điều chỉnh. Một cú phá vỡ như vậy có thể kích hoạt thêm áp lực bán từ các chiến lược giao dịch thuật toán và trader theo xu hướng. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng cấu trúc dài hạn của thị trường có thể chưa bị phá hủy hoàn toàn, và những phiên phục hồi kỹ thuật có thể xuất hiện khi thanh khoản ổn định.

Một điểm cần lưu ý là phản ứng khác biệt giữa vàng và bạc. Vàng thường được xem là kho lưu trữ giá trị với thanh khoản sâu, do đó sau cú sụt có thể hồi phục nhanh hơn nếu dòng tiền trú ẩn quay trở lại. Bạc, chịu ảnh hưởng bởi cả yếu tố đầu cơ và nhu cầu công nghiệp, có biên dao động lớn hơn. Khi thị trường rơi vào trạng thái rút khỏi các vị thế rủi ro, bạc thường chịu sức ép mạnh hơn và hồi phục kém hơn do thanh khoản kém và vị thế lớn của các quỹ đầu cơ. Điều này giải thích vì sao bạc chứng kiến những phiên giảm tột độ, thậm chí có phiên giảm mạnh hơn cả vàng.

Tâm lý thị trường và vai trò của giao dịch bán lẻ có đòn bẩy

Một thực tế nổi bật trong cú sốc giá vừa qua là sự hiện diện rõ rệt của dòng tiền bán lẻ có độ nhạy cao với biến động giá và mạng xã hội. Các phiên tăng giá trước đó đã thu hút lượng lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia với đòn bẩy, và khi sóng đảo chiều diễn ra, những vị thế này bị thanh lý trước. Sự lan truyền thông tin nhanh qua các kênh trực tuyến, cùng với cơ chế margin call, làm gia tăng tính dây chuyền trong các động thái bán. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng khi động lực tăng trưởng trước kia đến từ vị thế dễ tổn thương, rủi ro điều chỉnh mạnh là điều tất yếu.

Các quỹ phòng hộ và nhà tạo lập thị trường đã phản ứng bằng cách điều chỉnh vị thế rủi ro, giảm tỷ trọng nắm giữ kim loại quý để giải phóng thanh khoản cho các nhu cầu margin ở những tài sản khác. Hành vi tháo vị thế này có thể khiến dao động giá vượt quá mức phản ánh yếu tố cơ bản, tạo nên sự lệch pha tạm thời giữa giá và triển vọng kinh tế thực tế. Trong nhiều trường hợp, thị trường chứng kiến những cú giảm sâu hơn mức cần thiết nếu chỉ xét từ góc độ cung cầu vật chất, vì phần lớn giao dịch diễn ra trên sàn phái sinh thay vì thị trường vật lý.

Yếu tố cơ bản: căng thẳng địa chính trị, nhu cầu vật chất và dự trữ trung tâm

Dù diễn biến ngắn hạn bị chi phối bởi thanh khoản và kỹ thuật, các yếu tố cơ bản như địa chính trị, cầu vật chất từ ngành công nghiệp và hoạt động mua vào của ngân hàng trung ương vẫn đóng vai trò nền tảng. Trong ngắn hạn, tin tức dịu xuống về leo thang quân sự hay các bước hướng tới đàm phán có thể làm giảm nhu cầu trú ẩn và thúc đẩy bán ra. Ngược lại, nếu căng thẳng tái bùng phát, dòng tiền bảo hiểm giá có thể quay trở lại, hỗ trợ giá. Dữ liệu cho thấy hiện tượng bán tháo phần lớn mang tính cơ chế nhiều hơn là dấu hiệu rằng nhu cầu vật chất đã mất hoàn toàn.

Ngân hàng trung ương một số nước, cùng nhà đầu tư tổ chức lớn, tiếp tục là nguồn cầu cần quan sát. Hoạt động mua vào dài hạn của những thực thể này có thể làm giảm biên động trung hạn, nhưng họ thường không can thiệp đủ nhanh để ngăn chặn các cú sụt giảm do thanh khoản thiếu hụt trên thị trường phái sinh. Vì vậy, ngay cả khi nhu cầu cơ bản còn đó, giá vẫn có thể rung lắc mạnh khi thị trường tài chính đối mặt với sự điều chỉnh thanh khoản.

Kịch bản tiếp theo và khuyến nghị cho nhà đầu tư

Có thể hình dung hai kịch bản chính ở đây. Kịch bản đầu tiên là một điều chỉnh sâu nhưng ngắn hạn, nơi thanh khoản được nạp lại, lực mua trú ẩn trở lại và nhà đầu tư dài hạn tận dụng mức giá rẻ. Trong kịch bản này, vàng và bạc đều sẽ hồi phục tốt dần theo thời gian, bạc có thể phản ứng mạnh hơn do tính đòn bẩy trong giai đoạn tăng trước đó. Kịch bản thứ hai là một sự tái định hình thị trường: nếu đồng đô la tiếp tục mạnh do triển vọng chính sách tiền tệ cứng rắn hơn và các nhà đầu tư tổ chức tiếp tục giảm tỷ trọng, đợt điều chỉnh có thể kéo dài hơn và buộc nhà đầu tư phải đánh giá lại kỳ vọng về mức đỉnh. Việc theo dõi dòng tiền ETF, dữ liệu vị thế dài ngắn của các quỹ và báo cáo tồn kho vật chất sẽ là chìa khóa để phân biệt hai kịch bản này.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, bài học rõ ràng là quản trị rủi ro. Sử dụng đòn bẩy cao trong thị trường biến động là con dao hai lưỡi. Việc phân bổ một phần nhỏ danh mục vào kim loại quý cho mục tiêu phòng vệ có thể hợp lý, nhưng cần có kế hoạch cắt lỗ, xác định mức độ chịu đựng biến động và tránh phản ứng cảm tính theo đà thị trường. Nhà đầu tư dài hạn nên cân nhắc cơ hội mua dần trong các phiên biến động, trong khi nhà đầu tư theo kỹ thuật cần chờ xác nhận vùng tích lũy trước khi tăng tỉ trọng.

Biến động mạnh, cơ hội cho người kiên nhẫn

Làn sóng bán tháo vừa qua là lời nhắc rằng thị trường kim loại quý có thể chuyển từ euphoria thành điều chỉnh trong thời gian rất ngắn. Nguyên nhân chính nằm ở sự kết hợp của vị thế đòn bẩy, thanh lý tự động, và diễn biến tỷ giá khiến các tài sản định giá bằng đô la trở nên khó bán. Tuy vậy, yếu tố cơ bản như nhu cầu vật chất, vai trò trú ẩn của vàng và chính sách tiền tệ vẫn còn nguyên tính bất định, mở ra cơ hội cho nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn. Điều quan trọng là hiểu rõ cấu trúc thị trường hiện nay, quản trị rủi ro thận trọng và xem xét các dữ liệu thanh khoản, vị thế quỹ và dòng tiền ETF như tín hiệu dẫn hướng hơn là chạy theo tâm lý đám đông.