Khi khủng hoảng Fed vượt khỏi biên giới nước Mỹ: Đồng USD lung lay và làn sóng tái định giá hàng hóa toàn cầu

Việc Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bị điều tra hình sự không đơn thuần là một sự kiện pháp lý hay chính trị nội bộ. Trong con mắt của thị trường tài chính toàn cầu, đây là một cú sốc mang tính thể chế, trực tiếp chạm vào nền móng của hệ thống tiền tệ quốc tế – nơi Fed và đồng USD giữ vai trò trung tâm suốt nhiều thập kỷ.

Nếu cuộc khủng hoảng này không dừng lại ở phạm vi cá nhân mà lan rộng thành tranh cãi chính trị, nghi vấn về tính độc lập của Fed và sự bất định trong định hướng chính sách tiền tệ, thì tác động sẽ không chỉ giới hạn trong thị trường tiền tệ hay trái phiếu Mỹ. Khi đó, toàn bộ thị trường hàng hóa toàn cầu – từ vàng, dầu mỏ đến kim loại công nghiệp và nông sản – sẽ bước vào một chu kỳ tái định giá mới, dựa trên yếu tố niềm tin hơn là cung – cầu truyền thống.

Fed – trụ cột vô hình của hệ thống định giá hàng hóa

Trong hệ thống tài chính hiện đại, phần lớn hàng hóa toàn cầu được định giá bằng USD. Điều này khiến vai trò của Fed vượt xa phạm vi chính sách tiền tệ nội địa. Mỗi quyết định lãi suất, mỗi tín hiệu điều hành của Fed đều tác động trực tiếp đến chi phí vốn, tỷ giá, dòng tiền và cuối cùng là giá hàng hóa.

Uy tín của Fed vì thế trở thành yếu tố vô hình nhưng mang tính quyết định. Khi uy tín này bị xói mòn bởi điều tra hình sự nhắm vào người đứng đầu, thị trường không chỉ lo lắng về tương lai của chính sách lãi suất, mà còn đặt câu hỏi về tính độc lập và khả năng duy trì ổn định của đồng USD.

Chính sự nghi ngờ đó mới là mầm mống của bất ổn lớn nhất.

Đồng USD: từ tài sản trú ẩn tuyệt đối đến biến số rủi ro

Trong hầu hết các cuộc khủng hoảng toàn cầu trước đây, USD thường là nơi trú ẩn cuối cùng. Tuy nhiên, khủng hoảng liên quan tới Fed lại mang tính nghịch lý: nó xuất phát từ chính trung tâm quyền lực của đồng USD.

Nếu khủng hoảng lan rộng, kịch bản phổ biến nhất là USD suy yếu về mặt niềm tin, ngay cả khi các chỉ số kinh tế Mỹ chưa sụp đổ. Nhà đầu tư quốc tế có xu hướng:

• Giảm tỷ trọng nắm giữ USD trong danh mục
• Đa dạng hóa dự trữ ngoại hối
• Chuyển một phần dòng tiền sang tài sản hữu hình

Việc USD suy yếu không đồng nghĩa với sụp đổ, nhưng đủ để kích hoạt một chu kỳ tăng giá mang tính kỹ thuật và tâm lý đối với hàng hóa.

Vàng – phong vũ biểu của khủng hoảng thể chế

Phản ứng rõ ràng và nhanh nhất của thị trường trước nguy cơ khủng hoảng Fed chính là đà tăng mạnh của vàng. Không cần chờ đợi suy thoái hay lạm phát bùng nổ, vàng thường tăng giá ngay khi niềm tin vào hệ thống tiền tệ bị lung lay.

Trong bối cảnh này, vàng không chỉ là tài sản trú ẩn, mà còn là điểm tham chiếu tâm lý cho toàn bộ thị trường hàng hóa. Khi vàng tăng mạnh và giữ giá ở vùng cao, điều đó phát đi một thông điệp rõ ràng: thị trường đang định giá rủi ro mang tính hệ thống, chứ không phải biến động ngắn hạn.

Quan trọng hơn, lịch sử cho thấy mỗi chu kỳ tăng mạnh của vàng do bất ổn tiền tệ thường kéo theo sự dịch chuyển dòng tiền sang các kim loại và hàng hóa khác, dù với tốc độ và cường độ khác nhau.

Dầu mỏ: mắc kẹt giữa USD yếu và nỗi lo suy thoái

Dầu mỏ là loại hàng hóa đặc biệt, vừa mang tính tài chính, vừa gắn chặt với địa chính trị và tăng trưởng kinh tế. Trong kịch bản khủng hoảng Fed lan rộng, giá dầu sẽ chịu tác động từ hai lực đối nghịch.

Một mặt, USD yếu thường hỗ trợ giá dầu, bởi dầu trở nên rẻ hơn đối với người mua ngoài Mỹ. Bên cạnh đó, OPEC+ vẫn giữ vai trò kiểm soát nguồn cung, hạn chế nguy cơ dư thừa trong ngắn hạn.

Mặt khác, nếu bất ổn tại Fed lan sang thị trường tài chính rộng hơn, làm gia tăng rủi ro suy thoái, kỳ vọng nhu cầu năng lượng sẽ bị điều chỉnh giảm. Khi đó, dầu có thể bước vào giai đoạn biến động mạnh, tăng trong ngắn hạn nhưng dễ điều chỉnh sâu nếu lo ngại kinh tế lấn át yếu tố tiền tệ.

Điều này khiến dầu trở thành một trong những hàng hóa khó dự báo nhất trong kịch bản khủng hoảng Fed.

Kim loại công nghiệp: hưởng lợi gián tiếp nhưng đầy biến động

Khác với vàng, kim loại công nghiệp không phải tài sản trú ẩn truyền thống. Tuy nhiên, trong môi trường USD suy yếu và dòng tiền tìm đến tài sản hữu hình, chúng thường được hưởng lợi gián tiếp, dù không đồng đều.

Đồng là ví dụ điển hình. Là kim loại gắn liền với tăng trưởng kinh tế, đồng chịu áp lực khi thị trường lo ngại suy thoái. Nhưng đồng thời, nó cũng được hỗ trợ bởi USD yếu và nhu cầu dài hạn từ chuyển dịch năng lượng, điện khí hóa và hạ tầng.

Nếu khủng hoảng Fed chủ yếu mang tính thể chế, chưa lan thành khủng hoảng tín dụng, giá đồng có thể giữ ở vùng cao và biến động mạnh, thay vì sụp đổ. Ngược lại, nếu niềm tin tài chính suy giảm nghiêm trọng, đồng sẽ là một trong những kim loại bị bán tháo sớm nhất, trước khi phục hồi trở lại khi dòng tiền ổn định.

Nhôm, niken và kẽm chịu ảnh hưởng mạnh từ chi phí năng lượng và vốn. Trong bối cảnh Fed mất ổn định, chi phí vốn trở nên khó dự đoán, khiến quyết định đầu tư và mở rộng sản xuất bị trì hoãn. Điều này có thể kìm hãm nguồn cung trong trung hạn, tạo lực đỡ cho giá, nhưng đi kèm với biến động lớn do đầu cơ và dòng tiền ngắn hạn.

Hàng hóa khác: nông sản và nguyên liệu thô lên tiếng

Nông sản thường ít bị ảnh hưởng trực tiếp bởi chính sách tiền tệ, nhưng trong kịch bản USD yếu kéo dài, chúng lại trở thành công cụ phòng vệ lạm phát và rủi ro tiền tệ. Giá lúa mì, ngô, đậu tương có xu hướng được hỗ trợ về mặt tỷ giá, ngay cả khi cung – cầu không biến động mạnh.

Nguyên liệu thô như than, phân bón và hóa chất cũng chịu tác động kép. Một mặt, khủng hoảng Fed làm giảm kỳ vọng đầu tư công nghiệp; mặt khác, chi phí tài chính và rủi ro chuỗi cung ứng khiến giá khó giảm sâu. Kết quả là thị trường bước vào trạng thái giằng co và tái định giá, thay vì giảm mạnh như trong các chu kỳ suy thoái thông thường.

Khi hàng hóa phản ánh nỗi lo về hệ thống tiền tệ

Điểm khác biệt lớn nhất của kịch bản khủng hoảng Fed lan rộng so với các cú sốc kinh tế trước đây nằm ở chỗ: giá hàng hóa không chỉ phản ánh cung – cầu vật chất, mà phản ánh niềm tin vào hệ thống tiền tệ và thể chế tài chính toàn cầu.

Vàng đã lên tiếng trước tiên. USD trở thành biến số trung tâm. Dầu và kim loại công nghiệp phản ứng phân hóa. Nông sản và nguyên liệu thô âm thầm hưởng lợi từ dòng tiền phòng vệ.

Một chu kỳ mới được định hình bởi niềm tin

Nếu khủng hoảng Fed lan rộng, thị trường hàng hóa toàn cầu có thể bước vào một chu kỳ mới, nơi yếu tố thể chế và niềm tin đóng vai trò không kém gì tăng trưởng kinh tế hay cung – cầu truyền thống.

Trong chu kỳ đó:

• Vàng tiếp tục là tài sản dẫn dắt
• USD là biến số then chốt quyết định xu hướng
• Kim loại công nghiệp và dầu mỏ biến động mạnh hơn bình thường
• Hàng hóa hữu hình trở thành nơi trú ẩn tương đối

Quan trọng hơn, chu kỳ này nhắc lại một bài học cũ nhưng luôn đúng: khi niềm tin vào trung tâm quyền lực tiền tệ bị lung lay, thị trường sẽ tìm đến những thứ “có thể cầm nắm”, và giá hàng hóa khi đó không chỉ là con số, mà là tấm gương phản chiếu nỗi lo của cả hệ thống tài chính toàn cầu.